ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ หรือ Critical thinking

…………..ก่อนอื่นก็ขอบอกก่อนนะครับว่า ได้รับหนังสื่อราชการให้ไปอบรมเรืองนี้แต่ตนเองก็ไม่ค่อยได้ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับเนื้อหาว่ามันเกี่ยวกับเรื่องอะไร เพราะตอนนี้สนใจเกี่ยวกับการทำสื่อมากกว่า แต่ก็ต้องไปอบรมเพราะมันเป็นผลดีและได้พัฒนาตนเอง ดังนั้นเลยไปเจอและได้นำมาฝากให้รู้ ๆ กัน

………….ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ หรือ Critical thinking (CT) skills เป็นอีกหนึ่งหัวข้อที่สำคัญมากในการจัดการเรียนการสอนตามแนวปฏิรูป ซึ่งต้องการพัฒนาคนให้เป็นผู้ที่สามารถคิดเป็น ทำเป็นและแก้ปัญหาเป็น อย่างไรก็ตามปัจจุบันยังไม่มีความหมายที่ตายตัวหรือเป็นเพียงหนึ่งเดียวของ “ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ” แต่ลักษณะที่สำคัญของ CT แสดงถึงความซับซ้อนของความคิดที่แสดงคุณสมบัติของความคิดอย่างมีเหตุผล คิดอย่างมีระเบียบ คิดอย่างละเอียด และการคิดอย่างรับผิดชอบที่ช่วยในการตัดสินใจ หรือเป็นการคิดที่คำนึงถึงเป้าหมายเป็นหลัก

 

CT จัดเป็นหนึ่งในทักษะการคิดขั้นสูงซึ่งประกอบด้วย

  • การคิดสร้างสรร (creative thinking)
  • การคิดอย่างมีวิจารณญาณ (critical thinking)
  • การคิดแก้ปัญหา (problem solving)
  • การคิดตัดสันใจ (decision making)และที่สำคัญคือ ด้วย CT เป็นทักษะการคิดขั้นสูงมันจึงเป็นการคิดที่ค่อนข้างซับซ้อน และต้องใช้เวลาและการฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้เกิดทักษะนี้ขึ้น นอกจากนี้ CT ยังเป็นส่วนสำคัญที่ส่งเสริมทักษะการคิดขั้นสูงอื่น เช่น การคิดสร้างสรร การคิดแก้ปัญหา และการคิดตัดสินใจ

     

ลักษณะการคิดอย่างมีวิจารณญาณจะแตกต่างจากการคิดแบบปกติเสนอ Lipman ดังนี้

  • ผู้คิดอย่างมีวิจารณญาณมีลักษณะเป็นอย่างไร

ผู้ที่จะมีทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณที่ดีนั้นต้องอาศัยการฝึกฝนและได้รับการสอนที่เหมาะสมกับผู้เรียน แม้ว่าการที่จะวัดได้ว่าใครมีทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณระดับไหนนั้นการสร้างมือมือวัดยังมีข้อจำกัดในด้านลักษณะเฉพาะของแต่ละสังคม และเครื่องมือยังไม่หลากหลายนัก อย่างไรก็ตามเราสามารถสังเกตคุณลักษณะสำคัญของผู้ที่มีทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ เช่น 

  • เป็นผู้มีใจกว้าง ยอมรับความคิดเห็นของคนอื่น
  • สามารถเปลี่ยนความเชื่อตนเองได้เมื่อมีหลักฐานที่สนับสนุนที่น่าเชื่อถือ
  • ตัดสินใจโดยใช้สิ่งที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ทั้งหมด
  • มีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ
  • เป็นผู้ที่มองหาเหตุผลประกอบการตัดสินใจ
  • เป็นผู้มองหาทางเลือกใหม่ๆ ที่ดีกว่า
  • เป็นผู้ที่ไวต่อความรู้สึกของคนอื่น
  • เป็นผู้ที่ใช้คำถามได้อย่างเหมาะสม เหมาะกับสถานการณ์
  • เป็นผู้มุ่งไปสู่ข้อสรุปที่มีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ
  • เป็นผู้ที่แสดงออกให้เห็นถึงการคิดที่อิงการสืบเสาะหาความรู้อย่างมีเป้าหมาย มีการคิดไตร่ตรองและการคิดประเมิน
  • ทำไมต้องสอนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ

              ประเด็นที่สำคัญอย่างหนึ่งของการจัดการเรียนการสอนในปัจจุบันคงจะเลี่ยงไม่ได้ที่จะกล่าวถึงการพัฒนาทักษะการคิดของผู้เรียนตามการจัดการเรียนการสอนตามแนวปฏิรูป ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณเป็นเป้าหมายที่สำคัญในหลักสูตรการศึกษาทุกระดับ ผู้ที่มีคุณลักษณะของผู้คิดอย่างมีวิจารณญาณมักจะเป็นผู้ที่สามารถตัดสินใจในโลกของยุคล้นไปด้วยข้อมูลข่าวสารได้อย่างเหมาะสมว่าอะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ อะไรควรเชื่อและอะไรไม่ควรเชื่อ นอกจากนี้ยังสามารถวางแผนเพื่อทำงานได้อย่างเหมาะสมและสำเร็จได้ ดังนั้นจึงสามารถพูดได้ว่าการคิดอย่างมีวิจารณญาณเป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะส่งผลให้เกิดความสำเร็จในการดำเนินชีวิตของคนในขณะเดียวกันอุตสาหกรรมก็ต้องการคนที่มีความรู้ความสามารถซึ่งแสดงให้เห็นว่าทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณเป็นสิ่งสำคัญที่สังคมและตลาดแรงงานต้องการในยุคปัจจุบันเพื่อตอบสนองความต้องการของสังคมและพัฒนาผู้เรียนให้เป็นผู้ที่ทำประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน ประเทศชาติและโลก เป้าหมายหลักของการสอนวิทยาศาสตร์นอกจากจะเป็นความรู้ทางวิทยาศาสตร์ ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การรู้วิทยาศาสตร์แล้วอีกหนึ่งเป้าหมายที่สำคัญคือการพัฒนาทักษะการคิดของนักเรียน และตามการจัดการเรียนตามแนวปฏิรูปที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางเป็นแนวคิดที่ช่วยส่งเสริมทักษะการคิดของนักเรียนซึ่งสอดคล้องกับแนวความคิดเกี่ยวกับการเรียนรู้ที่ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเอง (constructivist approach) และแนวคิดที่เน้นให้ผู้เรียนเรียนรู้ผ่านการสร้างชิ้นงานด้วยตนเอง (constructionist approach)

 

 

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s